دانشجوی حقوق آبادان

دعاوی تصرف

دعاوی تصرف به سه مورد تقسیم می شود که شامل دعوای تصرف عدوانی،دعوای ممانعت از حق و دعوای مزاحمت می باشد که از میان آنها دعوای تصرف عدوانی بسیار مهم است.

 دعوای تصرف عدوانی

به موجب مده 185آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 تصرف عدوانی را این گونه تعریف کرده است «دعوای تصرف عدوانی عبارت است از ادعای متصرف سابق مبنیبراینکه دیگری بدون رضایت او مال غیرمنقول را از تصرف وی خارج کرده و اعاده ی تصرف خود را نسبت به آن مال در خواست می نماید».

مبحثی که برای علاقه مندان به حقوق مطرح است چگونه گی طرح دعوای تصرف عدوانی با توجه به قوانین لازم الاجرای  فعلی است. ابتدا باید کفت ما باید دقت کنیم که دعوای تصرف عدوانی با دعاوی  خلع ید وتخلیه ید متفاوت است.

دردعوای تصرف عدوانی ما باید به سه نکته توجه کنیم :

1-    در دعوای تصرف عدوانی ،مدعی دراثبات ذی حقی خود، تنها به تصرفات سابق استناد می کند. یعنی مدعی دیگر به حق مالکیت خود نسبت به ملک ، که ممکن است داشته باشد یا نداشته باشد استناد نمی کند.

2-    مدعی،عدوانی بودن تصرفات خوانده را ادعا می نماید، بدون اینکه ،مالکیت خوانده نسبت به ملک ،که ممکن است وجود داشته یا نداشته باشد، قابل طرح ورسیدگی باشد .

3-    نکته بسیارمهم که تفاوت دعوای تصرف عدوانی را با خلع ید وتخلیه ید رابسیارنشان می دهد این

است که دادگاه در دعوای تصرف ،وارد دلایل مالکیت نمی شودو تنها تصرفات سابق خواهان و لحوق بودن تصرفات خوانده رسیدگی می شود به طور ساده باید گفت در دعوای تصرف عدوانی تیاز به ارائه سند مالکیت نیست .

طرح دعوای تصرف عدوانی درقوانین لازم اجرا ی فعلی ازدوطرق است یکی اقامه دعوای حقوقی طبق آیین دارسی مدنی  مصوب سال 1379ودیگری اقامه دعوای کیفری طبق ماده 690قانون مجازات اسلامی می باشد.

 اقامه دعوای حقوقی طبق قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379

هر زانی فرد فقط بخواهد دعوای حقوقی به خواسته ی تصرف عدوانی از ملک خود را مطرح کند می تواند به استناد مقررات مندرج در فصل هشتم از باب  سوم قانون اقامه  دعوی کند البته باید توجه داشت  که دعوای حقوقی تصرف عدوانی را هم مالک متواند مطرح کند وهم متصرف، یعنی کسی مالک نیست ولی به جهاتی متصرف ملک است مانند مستاجر در مورد اجاره و یا امین و سرایدار و نظایر آن که ازطرفمالک، متصرف ملک هستند.

 اقامه دعوای کیفری با توجه به ماده690قانون مجازات اسلامی

در این مورد تنها مالک که ملک او مورد تصرف عدوانی قرار گرفته است متواند شکایت خود را به دادسراها که مرجع در یافت شکایت کیفری دعوای تصرف عدوانی خواهد بود تحویل دهد در رابطه به اقامه دعوی کیفری دو نکته وجود دارد:

1-    رسیدگی در دادگاه نیز به دستور تبصره یک ماده 690ق.م.ا به فوریت وخارج از نوبت خواهد بود و هرگاه ضرورت اقتضا کند دادرس دادگاه ،دستور متوقف ماندن عملیات متجاوز را تا صدور حکم قطعی خواهد داد مانند موردی که متجاوز در ملک شاکی مشغول  احداث بنا باشد که بدیهی است ادامه آن موجب اشکالات عدیده در آینده خواهد شد که بهتر است با دستور توقیف اقدامات متجاوز ازعواقب نامطلوب این تصرفات غیرقانونی ، پیشگیری شود.

2-    در صورتی که تعداد متهمان سه نفر یا بیشتر باشد وقرائن قوی بر ارتکاب جرم موجود باشدبه دستورتبصره 2ماده 690مذکور قرار بازذاشت متهمان صادر خواهد شد.

دعوای مزاحمت

به موجب ماده 160آیین دادرسی مدنی دعوای مزاحمت عبارت از دعوایی که به موجب آن متصرف  مال غیر درخواست جلوگیری از مزاحمت کسی را می نماید که نسبت به متصرفات او مزاحم است بدون اینکه مال از تصرف متصرف خارج کند. دراینجا منظوراز مزاحمت یعنی شخصی در زمینه تصرفات دیگری اخلال به وجود آورد به شکلی که این اخلال موجب خروج ملک از دست متصرف نشده باشد. به طور مثال فرد با دایر کردن صافکاری ویا تعمرات اتومبیل در خانه موجب مزاحمت و مانع آسایش فرد متصرف شود.پس دعوای مزاحمت به دعوای گفته می شود که کسی ملک خود را در تصرف دارد وشخص دیگر مزاحم استیفاء منفعت دلخوه  مصوب وحقه ی او از ملک وی می باشد.

 دعوای ممانعت ازحق

به موجب ماده 159 قانون آیین دادرسی مدنی دعوای ممانعت عبارت ازتقاضای کسی که رفع ممانعت از حق ارتفاق یا انتفاع خود را در ملک دیگری بخواهد .مقصود از دعوای ممانعت از حق دعوای کسی است که در ملک دیگری حق ارتفاق یا حق انتفاع داشته و درعین حال که متصرف  حق مذکور است شخص دیگری مانع ادامه تصرف او در حق مذکور شده باشد در این مورد باید گفت فرق نمی کند که شخصی که ما نع شده ، مالک ملک باشد یا شخص دیگری باشد.

نویسنده حسین حزبه نژاد